Παρασκευή 18 Ιανουαρίου 2013

«Ολοκληρωµένη παρέµβαση για την στήριξη της Γυναικείας Απασχόλησης µέσω ενίσχυσης της Επιχειρηµατικότητας» του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εθνικό Αποθεµατικό Απροβλέπτων»

Πρώτη ημέρα υποβολής: 1/3/2013
Εκδούσα Αρχή: Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα
Πρώτη ημέρα υποβολής: 1/3/2013
Τελευταία ημέρα υποβολής: 29/3/2013
Συνολική δαπάνη: 40.000.000 ευρώ
Δημόσια δαπάνη: 
Περίληψη
Το παρόν Πρόγραµµα «Ολοκληρωµένη παρέµβαση για τη στήριξη της γυναικείας απασχόλησης µέσω ενίσχυσης της επιχειρηµατικότητας»συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο (Ε.Κ.Τ), στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εθνικό Αποθεµατικό Απροβλέπτων» και στοχεύει στην τόνωση της απασχόλησης µέσω της δηµιουργίας πρόσθετων δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά εργασίας των απειλούµενων από την ανεργία γυναικών, των ανέργων – αιτούντων εργασία και των ανενεργών γυναικών.
Ο Συνολικός Προϋπολογισµός του Προγράµµατος είναι 40.000.000 ευρώ ∆ηµόσια ∆απάνη. Η ∆ηµόσια ∆απάνη του προγράµµατος συγχρηµατοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ειδικότερα από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο (ΕΚΤ), και από το Ελληνικό ∆ηµόσιο.
Στο πλαίσιο αυτό ενισχύονται οι παρακάτω δύο Υποδράσεις:
ΥΠΟ∆ΡΑΣΗ 1
Ολοκληρωµένη παρέµβαση για τη στήριξη της γυναικείας απασχόλησης µέσω ενίσχυσης της επιχειρηµατικότητας για γυναίκες 18-35 ετών.
ΥΠΟ∆ΡΑΣΗ 2
Ολοκληρωµένη παρέµβαση για τη στήριξη της γυναικείας απασχόλησης µέσω ενίσχυσης της επιχειρηµατικότητας για γυναίκες 36-64 ετών.
Οι Υποδράσεις θα υλοποιηθούν µε βάση τον Εγκεκριµένο Οδηγό Προγράµµατος, ο οποίος αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της παρούσας Απόφασης. Στον Οδηγό Προγράµµατος περιγράφονται αναλυτικά, οι προϋποθέσεις συµµετοχής, τα απαιτούµενα δικαιολογητικά, ο τρόπος υποβολής των προτάσεων, η διαδικασία εξέτασης και αξιολόγησης των προτάσεων, η ένταξή τους για χρηµατοδότηση, ο τρόπος καταβολής των χρηµατοδοτήσεων, η διαδικασία ελέγχου και παρακολούθησης της υλοποίησης των έργων, οι υποχρεώσεις των δικαιούχων και οι λοιποί όροι του Προγράµµατος.
Περιφέρειες:
Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης,Βορείου Αιγαίου,Δυτικής Ελλάδας,Ηπείρου,Θεσσαλίας,Ιόνιων Νήσων,Πελοποννήσου,Κρήτης,
Προϋποθέσεις Συμμετοχής
Οι ∆ικαιούχοι της ∆ράσης πρέπει να είναι Έλληνες πολίτες ή πολίτες άλλου κράτους µέλους της ΕΕ ή να είναι οµογενείς ή υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν δικαίωµα διαµονής και απασχόλησης στη χώρα µας.
∆ικαιούχοι της ∆ράσης είναι γυναίκες 18-64 ετών άνεργες ή απειλούµενες από ανεργία που προσδιορίζονται ως εξής:
έχουν την ιδιότητα της ανέργου, ή
  • έχουν απολυθεί την τελευταία τριετία και βρίσκονται σε αναζήτηση εργασίας, ή
  • έχουν κλείσει την ατοµική ή προσωπική τους επιχείρηση κατά την τελευταία τριετία, δεν ασκούν άλλη επιχειρηµατική δραστηριότητα και δεν απασχολούνται µε σύµβαση εξαρτηµένης εργασίας, ή
  • απειλούνται από ανεργία, π.χ. εργαζόµενες σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε επίσχεση εργασίας ή έχουν υπαχθεί στο άρθρο 99 κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας κλπ.
  • Αυτοαπασχολούµενες ασφαλισµένες σε οικείους ασφαλιστικούς φορείς µε εισόδηµα χαµηλότερο από το εισοδηµατικό όριο φτώχειας, όπως αυτό ορίζεται από την ΕΛΣΤΑΤ. Από τις παραπάνω περιπτώσεις εξαιρούνται απολυµένες γυναίκες, των οποίων η σύµβαση καταγγέλθηκε από υπαιτιότητά τους, καθώς και απολυµένες, των οποίων ο εργοδότης είναι σύζυγος ή συγγενής Α' βαθµού, εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες απολύθηκαν λόγω διακοπής λειτουργίας της επιχείρησης.
Για την τεκµηρίωση των δικαιούχων σύµφωνα µε τις παραπάνω ιδιότητες θα πρέπει να προσκοµιστούν τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
  • 'Ανεργες: ∆ελτίο ανεργίας σε ισχύ την ηµεροµηνία έναρξης της επιχειρηµατικής τους δραστηριότητας για όσες έχουν κάνει έναρξη και δελτίο ανεργίας σε ισχύ κατά την υποβολή της πρότασης και µέχρι την έναρξη της επιχειρηµατικής δραστηριότητας, για όσες δεν έχουν ιδρυθεί ακόµα ή βεβαίωση από τον ΟΑΕ∆ ότι είναι εγγεγραµµένοι στα µητρώα ανέργων.
  • Απολυµένες κατά την τελευταία τριετία: Βεβαίωση απόλυσης από εργοδότη (καταγγελία της σύµβασης εξαρτηµένης εργασίας ορισµένου ή αόριστου χρόνου, πλήρους ή µερικής απασχόλησης) και βεβαίωση ΟΑΕ∆ ότι δεν έχει γίνει αναγγελία πρόσληψης από την καταγγελία της σύµβασης έως την ηµεροµηνία έναρξης της επιχείρησης ή υποβολής πρότασης στο πρόγραµµα.
  • Επιχειρηµατίες που έκλεισαν την επιχείρησή τους την τελευταία τριετία: Βεβαίωση διακοπής άσκησης επιτηδεύµατος της ∆.Ο.Υ και βεβαίωση ΟΑΕ∆ ότι δεν έχει πραγµατοποιηθεί καµία αναγγελία πρόσληψης στο διάστηµα από τη διακοπή της επιχείρησης έως την έναρξη της νέας επιχείρησης.
  • Απειλούµενες από ανεργία (εργαζόµενες σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε επίσχεση εργασίας): Θεωρηµένο αντίγραφο αγωγής επίσχεσης εργασίας στο όνοµα του δικαιούχου.
  • Απειλούµενες από ανεργία (εργαζόµενες σε επιχειρήσεις που έχουν υπαχθεί στο άρθρο 99: Βεβαίωση εργοδότη / απόφαση πρωτοδικείου για την αίτηση ή απόφαση υπαγωγής της επιχείρησης στο άρθρο 99.
  • Αυτοαπασχολούµενες: Βεβαίωση του οικείου ασφαλιστικού φορέα και Εκκαθαριστικό Σηµείωµα για το οικονοµικό έτος 2012 (εισοδήµατα 2011).
Σε περίπτωση αδυναµίας προσκόµισης των παραπάνω δικαιολογητικών, δεν θα µπορεί να γίνει αποδεκτή η επιλεξιµότητα της ενδιαφερόµενης.

Δευτέρα 14 Ιανουαρίου 2013

Προκήρυξη του προγράμματος επιδότησης των ΠΕΠ μέσω ΕΣΠΑ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις


Από τις 25 Φεβρουαρίου έως τις 25 Απριλίου 2013 θα διαρκέσει η περίοδος υποβολής προτάσεων για ένταξη στο πρόγραμμα «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου - Υπηρεσιών, στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013», δημόσιας δαπάνης 456 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται ότι στο πρόγραμμα θα ενταχθούν 10.000 υφιστάμενες, νέες και υπό σύσταση επιχειρήσεις από όλες τις Περιφέρειες της χώρας. Οι επενδύσεις που θα υλοποιηθούν αναμένεται να φθάσουν στα 900 εκατ. ευρώ και προβλέπεται να δημιουργηθούν 4.000 νέες θέσεις εργασίας.

ΕΠΑΝ ΙΙ
 Η υλοποίηση του προγράμματος θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων του υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων για ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά, επιτάχυνση της απορρόφησης Κοινοτικών κονδυλίων και στήριξη της επιχειρηματικότητας.
Οι γενικοί γραμματείς Δημοσίων Επενδύσεων (ΕΣΠΑ) Γιώργος Γιαννούσης, Βιομηχανίας Σπύρος Ευσταθόπουλος και ο γενικός γραμματέας Τουριστικών Υποδομών και Επενδύσεων Γιάννης Πυργιώτης ανακοίνωσαν σήμερα την έναρξη υλοποίησης του προγράμματος, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που είχε τεθεί το Δεκέμβριο από τον υπουργό Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Κωστή Χατζηδάκη.

Αναφορικά με τους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ), δηλαδή τα επαγγέλματα που μπορούν να ενταχθούν στη δράση, το υπουργείο άκουσε με προσοχή τα αιτήματα και τις προτάσεις που υπεβλήθησαν από τους εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου. Είναι αυτονόητο πως η ένταξη όσο το δυνατόν περισσότερων κλάδων στο πρόγραμμα αποτελεί επιδίωξη όχι μόνο του επιχειρηματικού κόσμου αλλά και της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου.Mε βάση και τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αυτή τη φορά δόθηκε έμφαση στην καινοτομία και την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε Περιφέρειας. Ειδικά για το λιανεμπόριο που αποτελεί δραστηριότητα με προφανή σημασία για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση θα προκηρυχθεί σύντομα ειδική δράση χρηματοδοτούμενη από το ΕΣΠΑ.

Υπενθυμίζεται ότι οι Περιφέρειες κλήθηκαν από το υπουργείο να ομαδοποιήσουν τους ΚΑΔ που είναι επιλέξιμοι για ένταξη στο πρόγραμμα σε τρεις κατηγορίες (υψηλής, μέσης και χαμηλής προτεραιότητας). Η κατάταξη αυτή θα ληφθεί υπόψη και κατά την αξιολόγηση των προτάσεων ώστε σε κάθε Περιφέρεια να δοθεί έμφαση στους τομείς που υπάρχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Τα ποσοστά ενίσχυσης των επενδύσεων κλιμακώνονται από 40 έως 60 %, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την Περιφέρεια, ενώ για τις νέες και υπό σύσταση επιχειρήσεις προβλέπεται δυνατότητα χρηματοδότησης και των λειτουργικών δαπανών (π.χ. ενοίκια, μισθοδοσία κλπ.) σε ποσοστό 25 %, οι οποίες πάντως δεν μπορεί να υπερβαίνουν το 40 % του προϋπολογισμού του επιχειρηματικού σχεδίου. Υπενθυμίζεται ότι για την κάλυψη της συμμετοχής τους οι υποψήφιοι επενδυτές μπορούν  εκτός από ίδιους πόρους να χρησιμοποιήσουν τραπεζικό δανεισμό όπως επίσης να αξιοποιήσουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΤΕΑΝ ΑΕ για λήψη χαμηλότοκων δανείων, κάλυψη εγγυητικών επιστολών, κλπ.
Η δράση σχεδιάστηκε με στόχο να διευκολυνθεί η συμμετοχή των υποψηφίων αλλά και η υλοποίηση των επενδύσεων. Ενδεικτικά, στα μέτρα απλοποίησης – διευκόλυνσης των δικαιούχων περιλαμβάνονται:

1.Μη υποχρέωση τεκμηρίωσης με αποδεικτικά στοιχεία της δυνατότητας κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής (Δάνειο ή/και Ιδία Συμμετοχή)
2.Καταβολή προκαταβολής μέχρι και το 100% της αναλογούσας Δημόσιας Δαπάνης έναντι ισόποσης εγγυητικής επιστολής
3.Δυνατότητα καταβολής δημόσιας δαπάνης με υλοποίηση του 30% του Επιχειρηματικού Σχεδίου.
4.Επιλέξιμες οι προκαταβολές σε προμηθευτές, ως δαπάνες προς πιστοποίηση και χρηματοδότηση 
5.Ευρύτατο φάσμα επιλέξιμων δαπανών
6.Επιχορήγηση λειτουργικών δαπανών για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (νέες και υπό σύσταση) μέχρι και 40% του προϋπολογισμού 
7.Απλούστευση στις διαδικασίες διαχείρισης (Μείωση γραφειοκρατίας)
8.Προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου στις ανάγκες κάθε Περιφέρειας 
9.Ενεργή συμμετοχή των Περιφερειών σε όλες τις φάσεις σχεδιασμού και υλοποίησης του προγράμματος 
10.Κατηγοριοποίηση των επιλέξιμων Κωδικών Αναπτυξιακής Δραστηριότητας (ΚΑΔ) ως προς τις αναπτυξιακές προτεραιότητες κάθε Περιφέρειας
11.Διαφανές και Αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης-επιλογής
12.Δυνατότητα αξιοποίησης των χρηματοδοτικών εργαλείων (ΕΤΕΑΝ, ΕΛΤΕΠ ΜΜΕ κλπ) για την διευκόλυνση της ρευστότητας των επιχειρήσεων
13.Φιλικός Οδηγός, κοινός για όλες τις Περιφέρειες πλήρης με κάθε πληροφορία χρήσιμη για την ενημέρωση-κινητοποίηση  των ενδιαφερομένων.
Η προκήρυξη της Δράσης, ο Οδηγός εφαρμογής και τα Παραρτήματά του, έχουν αναρτηθεί στις ιστοσελίδες της ΕΥΔ ΕΠΑΕ http://www.antagonistikotita.gr, του ΕΣΠΑ www.espa.gr, του ΕΦΕΠΑΕ www.efepae.gr.
Υπενθυμίζονται τα βασικά της χαρακτηριστικά:
  • Επιλέξιμες είναι μικρές, πολύ μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, υφιστάμενες (με δύο ή περισσότερες διαχειριστικές χρήσης) και νέες ή υπό σύσταση, στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου-Υπηρεσιών.
  • Ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός είναι 30.000 έως 300.000 ευρώ  για τη Μεταποίηση, 20.000 έως 300.000 ευρώ για τον Τουρισμό και 20.000 έως 100.000 ευρώ για το Εμπόριο -Υπηρεσίες.
  • Η προθεσμία ολοκλήρωσης των επενδύσεων είναι 15 μήνες από την ημερομηνία έκδοσης της Απόφασης Ένταξης για τους κλάδους Μεταποίησης και Τουρισμού και  12 μήνες για το «Εμπόριο -Υπηρεσίες».
  • Οι δαπάνες που ενισχύονται περιλαμβάνουν: Κτίρια- εγκαταστάσεις, μηχανήµατα - εξοπλισµό παραγωγής, μεταφορικά μέσα, εξοπλισμό και εγκαταστάσεις προστασίας περιβάλλοντος και εξοικονόμησης ενέργειας, δικαιώματα τεχνογνωσίας, πιστοποίηση συστημάτων διασφάλισης ποιότητας, λογισμικό και υπηρεσίες, προβολή – προώθηση, αμοιβές συμβούλων και λειτουργικές Δαπάνες.
  • Η υποβολή των αιτήσεων θα γίνει υποχρεωτικά με ηλεκτρονική διαδικασία, μέσω της ιστοσελίδας: www.ependyseis.gr.


Πέμπτη 10 Ιανουαρίου 2013

«Οργάνωση και διαχείριση μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών»


      Ένα πρόγραμμα κατάρτισης που απευθύνεται σε όλους όσους ενδιαφέρονται για τη σαλιγκαροτροφία, διοργανώνει το Κέντρο «ΔΗΜΗΤΡΑ» Δράμας σε συνεργασία με την Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Δράμας, με θέμα: «Οργάνωση και διαχείριση μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών».
   Το πρόγραμμα θα διαρκέσει πέντε ημέρες. Θα ξεκινήσει την Παρασκευή 25 Ιανουαρίου και θα ολοκληρωθεί την Πέμπτη 31 Ιανουαρίου 2012. Τα μαθήματα  θα διεξάγονται  από τις 08.00΄ π.μ. έως τις 14.00΄ μ.μ., ενώ θα διοργανωθούν και εκπαιδευτικές επισκέψεις σε μονάδες εκτατικής (ανοικτής) και εντατικής (κλειστής) εκτροφής σαλιγκαριών.
   Στο τέλος της εκπαίδευσης θα γίνει γραπτή εξέταση και θα χορηγηθεί στους συμμετέχοντες «Δίπλωμα Συμμετοχής»  στο πρόγραμμα κατάρτισης.
 Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν και να δηλώσουν συμμετοχή στο Κέντρο «Δήμητρα» Δράμας, στο τηλέφωνο  25210-58175. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Οι καταρτιζόμενοι δεν θα επιβαρυνθούν οικονομικά.
    Το σεμινάριο αυτό είναι συνέχεια μιας σειράς εκπαιδεύσεων που υλοποιεί ο ΕΛ.Γ.Ο.  «ΔΗΜΗΤΡΑ» στη Δράμα πάνω στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, μετά την επιτυχή διεξαγωγή παρόμοιων ολιγοήμερων προγραμμάτων ως και ημερίδων, ανταποκρινόμενοι σήμερα στην ανάγκη που διαπιστώνεται για την κατάρτιση και άλλων εκτροφέων.

Τετάρτη 9 Ιανουαρίου 2013

Μέτρα για τη διευκόλυνση ίδρυσης επιχειρήσεων - Προαιρετική η εγγραφή στα Επιμελητήρια από το 2015




Μέτρα για τη διευκόλυνση της ίδρυσης επιχειρήσεων, τη μείωση του κόστους λειτουργίας και την ενίσχυση του ανταγωνισμού περιλαμβάνονται σε Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που εγκρίνεται από το Υπουργικό Συμβούλιο.



Ειδικότερα:
  • Μειώνεται το ελάχιστο όριο κεφαλαίου για την ίδρυση ΑΕ σε 24.000 ευρώ (από 60.000 που ήταν τώρα) και ΕΠΕ σε 2.400 ευρώ (από 4.500 ευρώ).
  • Από 1ης Ιανουαρίου του 2013 απελευθερώνονται τα δίδακτρα των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων, με σκοπό να αποτυπωθούν στα επίσημα στοιχεία οι μειώσεις διδάκτρων που γίνονται στο χώρο της Ιδιωτικής Εκπαίδευσης.
  • Από 1ης Ιανουαρίου του 2015 καταργείται η υποχρεωτική εγγραφή στα Επιμελητήρια. Η εγγραφή καθίσταται προαιρετική.
Σημειώνεται ότι:
1. Το ελάχιστο κεφάλαιο που απαιτείται για την ίδρυση επιχειρήσεων (minimum capital requirement), σύμφωνα με την έρευνα "Doing Business 2013" της Παγκόσμιας Τράπεζας, μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο εισόδου στην αγορά και, κατά συνέπεια, να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση το κόστος για την ίδρυση επιχειρήσεων στη χώρα μας αντιστοιχεί στο 20,5 % του κατά κεφαλήν ΑΕΠ έναντι 4,5 % που είναι ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ. Η φετινή έκθεση, στον τομέα της ίδρυσης επιχειρήσεων κατατάσσει την Ελλάδα στην 146η θέση μεταξύ 185 χωρών. Με τη μείωση του ελάχιστου κεφαλαίου για ίδρυση ΑΕ και ΕΠΕ αποσκοπούμε αφενός στη διευκόλυνση του επιχειρείν και αφετέρου στη βελτίωση της θέσης της χώρας μας στο διεθνή ανταγωνισμό.
Υπενθυμίζεται ότι με το νόμο 4072/2012 θεσπίστηκε νέα εταιρική μορφή, η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρία με ελάχιστο κεφάλαιο ένα ευρώ.
2. Τα δίδακτρα των ιδιωτικών σχολείων μειώθηκαν κατά τη φετινή σχολική χρονιά σύμφωνα με τις επίσημες τιμοληψίες κατά 2 %, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις ισχύουν πρόσθετες εκπτώσεις οι οποίες δεν εμφανίζονται στους επίσημους τιμοκαταλόγους.
Στα δίδακτρα φροντιστηρίων ξένων γλωσσών και μέσης εκπαίδευσης, ΙΕΚ, κλπ. που διαμορφώνονται ελεύθερα η μείωση ήταν μεγαλύτερη και κλιμακώνεται έως 6,7 %. Με την απελευθέρωση των διδάκτρων των σχολείων αναμένεται ενίσχυση του ανταγωνισμού, περαιτέρω πτώση του συνολικού κόστους για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και πιο διαφανής καταγραφή των τιμοκαταλόγων.

Παρασκευή 21 Δεκεμβρίου 2012

Στις 14 Ιανουαρίου η προκήρυξη του προγράμματος των ΠΕΠ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις


Μετά από συμφωνία του υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων με τις Περιφέρειες, οριστικοποιήθηκε το πλαίσιο του προγράμματος ενίσχυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου και Υπηρεσιών, ύψους 456 εκατ. ευρώ, το οποίο θα προκηρυχθεί τη Δευτέρα 14 Ιανουαρίου.
Συγκεκριμένα, οριστικοποιήθηκε το σύστημα διαχείρισης της προκήρυξης και υλοποίησης της δράσης: η προκήρυξη θα γίνει από το υπουργείο Ανάπτυξης ενώ την δράση θα διαχειριστεί η ΕΥΔ ΕΠΑΕ με φορέα διαχείρισης τον ΕΦΕΠΑΕ που επιλέχθηκε κατόπιν διαγωνιστικής διαδικασίας.
Οι Περιφέρειες αναλαμβάνουν επίσης ουσιαστικό ρόλο στον προσδιορισμό των κλάδων που θα είναι επιλέξιμοι προς ενίσχυση καθώς και στην αξιολόγηση των επενδυτικών προτάσεων σε δεύτερο βαθμό και στην παρακολούθηση της υλοποίησής τους.
Με τη συμφωνία που επιτεύχθηκε, ύστερα από γόνιμη συνεργασία με όλους τους Περιφερειάρχες και με την έγκριση από την ΕΕ της αναθεώρησης των ΠΕΠ από τα οποία χρηματοδοτείται η δράση, ανοίγει ο δρόμος για την υλοποίηση του προγράμματος που αναμένει εδώ και αρκετούς μήνες η αγορά.
Σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί, μετά την προκήρυξη θα δοθεί προθεσμία δύο μηνών (ως τα μέσα Μαρτίου) για την προετοιμασία και υποβολή των προτάσεων από τους επενδυτές, ενώ δύο μήνες θα διαρκέσει και η αξιολόγησή τους. Εκτιμάται ότι οι πληρωμές προς τις επιχειρήσεις που θα ενταχθούν θα ξεκινήσουν από τα μέσα του 2013.
Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό (δημόσια δαπάνη) ύψους 456 εκατ. ευρώ η οποία κατανέμεται στις Περιφέρειες σύμφωνα με τον πίνακα που παρατίθεται στο τέλος. Το 70 - 85 % των κονδυλίων θα αφορά υφιστάμενες επιχειρήσεις και το 15 - 30 % νέες. Τα ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται ανά Περιφέρεια μεταξύ 40% και 60 %, σύμφωνα με τον πίνακα που επίσης ακολουθεί.
  • Επιλέξιμες είναι ΜΜΕ (μικρές, πολύ μικρές και μεσαίες), υφιστάμενες, νέες και υπό σύσταση επιχειρήσεις στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού και Εμπορίου - Υπηρεσιών.
Οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: δαπάνες για βελτιώσεις κτηρίων και λοιπών εγκαταστάσεων, προμήθειας εξοπλισμού-μηχανημάτων- συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας-συστημάτων αυτοματοποίησης, δαπάνες πιστοποίησης εφαρμογής συστημάτων ποιότητας διασφάλισης ποιότητας, δαπάνες προστασίας βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δαπάνες προβολής προώθησης, δαπάνες λογισμικού, λειτουργικές δαπάνες κλπ.
Οι ΚΑΔ (Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας, δηλαδή τα επιμέρους επαγγέλματα) που θα είναι επιλέξιμοι για ενίσχυση, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έμφαση στην καινοτομία και ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε Περιφέρειας, θα ομαδοποιηθούν από τις ίδιες τις Περιφέρειες σε τρεις κατηγορίες: υψηλής, μέσης και χαμηλής προτεραιότητας. Το κριτήριο αυτό θα λαμβάνεται υπόψη (μεταξύ άλλων) και κατά την αξιολόγηση των επενδυτικών προτάσεων. Ο συνολικός επιχορηγούμενος προϋπολογισμός (δημόσια δαπάνη και ιδιωτική συμμετοχή) κάθε πρότασης, μπορεί να κυμαίνεται:
  • από 30.000 έως 300.000 € για τους τομείς Μεταποίησης και Τουρισμού
  • από 20.000 έως 100.000 € για τον τομέα Εμπόριο - Υπηρεσίες.
Σημειώνεται ότι η ιδιωτική συμμετοχή μπορεί να καλυφθεί με ίδια κεφάλαια, τραπεζικό δανεισμό ή με συνδυασμό των δύο. Στην περίπτωση του τραπεζικού δανεισμού οι επενδυτές μπορούν να αξιοποιήσουν και τα χρηματοοικονομικά εργαλεία της ΕΤΕΑΝκαι του Ταμείου Επιχειρηματικότητας που διατίθενται μέσω των Τραπεζών. Δηλαδή, για παράδειγμα, μπορούν να ζητήσουν την εγγύηση του ΕΤΕΑΝ για δάνεια ή εγγυητικές επιστολές, ή την παροχή επιχειρηματικών δανείων με χαμηλό επιτόκιο και ευνοϊκούς όρους.
Όλες οι λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά του προγράμματος περιλαμβάνονται στον Οδηγό Εφαρμογής που θα δοθεί στη δημοσιότητα μαζί με την προκήρυξη.
Δήλωση υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Κωστή Χατζηδάκη για την παρουσίαση νέου προγράμματος στήριξης της ρευστότητας από το ΕΣΠΑ:
«Προτεραιότητες του υπουργείου Ανάπτυξης και Υποδομών είναι η στήριξη της ρευστότητας, η επανεκκίνηση των έργων και η προώθηση των διαρθρωτικών αλλαγών που χρειάζεται η οικονομία μας σήμερα.
Στο πλαίσιο της στήριξης της ρευστότητας, σήμερα παρουσιάζουμε ακόμα μια δράση.
Ένα πρόγραμμα ύψους 456 εκατομμυρίων ευρώ από το ΕΣΠΑ που αφορά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ειδικότερα τους τομείς του εμπορίου, της μεταποίησης και του τουρισμού. Είναι ένα πρόγραμμα που γίνεται σε συνεργασία με τις 13 περιφέρειες της χώρας.
Ο οδηγός του προγράμματος θα παρουσιαστεί με όλες τις λεπτομέρειες στις 14 Ιανουαρίου και μέχρι τον Μάρτιο οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν υποβάλει τις προτάσεις τους.
Η εξειδίκευση επιμέρους παραμέτρων θα γίνει στο μεταξύ από τις περιφέρειες και τα επιμέρους επαγγέλματα που θα ενταχθούν θα προσδιοριστούν από τους Περιφερειάρχες.
Από την πλευρά μας είμαστε δεσμευμένοι να αξιοποιήσουμε κάθε ευρώ από το ΕΣΠΑ και να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στα προγράμματα που αφορούν στην επιχειρηματικότητα και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Είμαστε ήδη πάνω από το μέσο όρο απορροφήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό δεν μας αρκεί. Το ΕΣΠΑ είναι ένα εργαλείο ρευστότητας και θα κάνουμε ότι καλύτερο μπορούμε. Είναι ανάγκη αυτή την ώρα για τη χώρα».

Παρασκευή 7 Δεκεμβρίου 2012

Ζήτημα χρόνου η έναρξη του προγράμματος βιολογικής γεωργίας

Ζήτημα χρόνου η έναρξη του προγράμματος βιολογικής γεωργίας

Σε λίγες ημέρες εκτιμά ο Ειδικός Γραμματέας Κοινοτικών Πόρων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος, ότι θα γίνει η έναρξη εφαρμογής του προγράμματος βιολογικής γεωργίας, για το οποίο όπως σημείωσε μιλώντας σε δημοσιογράφους, στις 6 Δεκεμβρίου, έχει εκδηλωθεί πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.
Από τα αρχικώς προγραμματισμένα 40 εκατ. ευρώ, τελικώς το ύψος του προγράμματος φτάνει τα 190 εκατ. ευρώ.

Υπολογίζεται, δε, ότι θα εγκριθούν περισσότερες από 10.000 αιτήσεις ένταξης στο πρόγραμμα από τις 17.000 που έχουν κατατεθεί.

Το ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί, αφορά στην καλλιέργεια 1,5 εκατ. στρεμμάτων.

Υψηλό εισόδημα από την καλλιέργεια μέντας - δενδρολίβανου



Πρώτης τάξεως ευκαιρία για κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητο συμπληρωματικό εισόδημα συνιστούν δύο αρωματικά φυτά, η καλλιέργεια των οποίων εμφανίζει τα τελευταία χρόνια σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης για πωλήσεις εντός και εκτός ελληνικών συνόρων.

Δενδρολίβανο και μέντα υπόσχονται πολύ καλές αποδόσεις και παρά το γεγονός ότι η καλλιέργεια των φυτών αυτών στην Ελλάδα είχε ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες, εξακολουθεί να θεωρείται ένα νέο σχετικά πεδίο δράσης για τον ελλαδικό χώρο προσφέροντας μια εναλλακτική δυναμική ανάπτυξης στον πρωτογενή τομέα, ενώ δίνει ώθηση και στον δευτερογενή τομέα της μεταποίησης.
Καλλιέργεια δενδρολίβανου. Φθάνει σε πλήρη παραγωγή κατά το 3ο έτος και διατηρείται για 15-20 χρόνια
Καλλιέργεια δενδρολίβανου. Φθάνει σε πλήρη παραγωγή κατά το 3ο έτος και διατηρείται για 15-20 χρόνια
Τα τελευταία χρόνια σε όλες τις διεθνείς αγορές η ζήτηση για προϊόντα φυσικής προέλευσης είναι αυξανόμενη.
Τα αρωματικά φαρμακευτικά φυτά, αλλά και τα πολύ υψηλότερης οικονομικής αξίας δευτερογενή προϊόντα τους -αιθέρια έλαια/εκχυλίσματα- έχουν ιδιαίτερα σημαντική θέση σε αυτήν την κατηγορία φυτικών προϊόντων, λόγω των πολλών και διαφορετικών χρήσεων και εφαρμογών τους σε τομείς όπως: τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, φαρμακοβιομηχανία, αρωματοποιία και αρωματοθεραπεία, τη βιομηχανία καλλυντικών, σαν αντιοξειδωτικά ή συντηρητικά, σαν καρυκεύματα - αρτύματα κ.ά.
Χρήσεις
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι εκτάσεις τεσσάρων - πέντε συνολικά στρεμμάτων είναι συνήθως πάρα πολύ μικρές για πραγματικά έσοδα, διαθέτοντας χύδην ξηρά αρωματικά φυτά. Για να είναι κερδοφόρες οι πωλήσεις αυτών των υλικών, θα πρέπει να επεκταθεί η παραγωγή τους.

Η τιμή πώλησης για μέντα τριμμένη συμβατικής καλλιέργειας κυμαίνεται μεταξύ 2-2,5 ευρώ το κιλό, ενώ η τιμή της βιολογικής μέντας κινείται στα επίπεδα των 6-7 ευρώ το κιλό.
Η τιμή πώλησης για μέντα τριμμένη συμβατικής καλλιέργειας κυμαίνεται μεταξύ 2-2,5 ευρώ το κιλό, ενώ η τιμή της βιολογικής μέντας κινείται στα επίπεδα των 6-7 ευρώ το κιλό.
Τα αρωματικά φυτά χρησιμοποιούνται ως νωπά, ή ξηρά φυτικά υλικά -ως έχουν, ή μετά από σχετική κατεργασία- ή προορίζονται για περαιτέρω προϊόντα μεταποίησης - υψηλής προστιθέμενης αξίας (αιθέρια έλαια, ή άλλες βιοδραστικές ουσίες).
Ολοι οι πιθανοί χειρισμοί μετά τη συγκομιδή (ξήρανση, κοπή, διαλογή, αποθήκευση κ.ά) έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί προσδίδουν υπεραξία στο προϊόν, όμως πρέπει να γίνονται με ιδιαίτερη προσοχή και με τα σωστά μέσα, ώστε το τελικό προϊόν να είναι υψηλής ποιότητας.
Η καλλιέργεια της μέντα είναι αρδευόμενη και απαιτεί συχνά ποτίσματα
Η καλλιέργεια της μέντα είναι αρδευόμενη και απαιτεί συχνά ποτίσματα
Βέβαια η ποιοτική και ποσοτική απόδοσή τους είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων που πρέπει να ληφθούν υπόψη, όπως το έδαφος, το κλίμα της περιοχής, η παρουσία αρδευτικού νερού κ.ά. Συμπερασματικά, τα αρωματικά αυτά φυτά είναι προϊόντα που αφήνουν κέρδος, με την προϋπόθεση ότι ο παραγωγός θα ασχοληθεί σοβαρά και θα τηρηθούν οι κανόνες και οι αρχές για μια ποιοτική παραγωγή.
Προώθηση και εμπορία
Η προώθηση και εμπορία των αρωματικών φυτών είναι ιδιαίτερα σημαντικές και καθορίζουν ουσιαστικά την οικονομικότητα του όλου εγχειρήματος. Αγορές υπάρχουν και μάλιστα με αρκετά περιθώρια ώστε να απορροφήσουν την όποια ελληνική παραγωγή.

μεντα
μεντα
Η είσοδος σε νεόφερτους είναι σίγουρα εφικτή, αλλά και δύσκολη. Βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχή είσοδο και εδραίωση στον τομέα αυτόν ιδιαίτερα στις ξένες αγορές, είναι προϊόντα υψηλής ποιότητας και κυρίως σταθερότητα και συνέχεια στην παράδοση.
Πάντως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ελληνες παραγωγοί είναι η έλλειψη πιστοποιημένου ελληνικού πολλαπλασιαστικού υλικού αρωματικών φαρμακευτικών φυτών και κατοχυρωμένων ελληνικών ποικιλιών, καθόσον δεν προβλέπεται μέχρι στιγμής η εγγραφή τους στον Εθνικό Κατάλογο ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτικών ειδών.
Υψηλό εισόδημα από την καλλιέργεια μέντας - δενδρολίβανου
Δενδρολίβανο
Διπλάσια έσοδα από τις βιολογικές καλλιέργειες

Εσοδα της τάξης των 800 ευρώ ανά στρέμμα αποδίδει η καλλιέργεια δενδρολίβανου με την παραγωγή να κυμαίνεται από 250 έως 400 κιλά, ενώ σε περίπτωση βιολογικής καλλιέργειας τα έσοδα διπλασιάζονται.
Συγκεκριμένα, η τιμή πώλησης του δενδρολίβανου (βελόνες) ανέρχεται σε 2 ευρώ το κιλό και διπλασιάζεται στα 4 ευρώ όταν προέρχεται από βιολογική καλλιέργεια. Η περιεκτικότητα σε αιθέριο έλαιο επηρεάζεται από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες και κυμαίνεται από 1,5% έως 3,0% ξηρού βάρους.
Η καταλληλότερη εποχή για τη συγκομιδή είναι η περίοδος κατά την έναρξη της άνθισης, οπότε η περιεκτικότητα των φύλλων σε αιθέριο έλαιο είναι η μεγαλύτερη. Αμέσως μετά τη συγκομιδή γίνεται αποξήρανση ώστε να μην αλλοιωθεί το πράσινο χρώμα των φύλλων. Η καλλιέργεια φθάνει σε πλήρη παραγωγή κατά το 3ο έτος και διατηρείται για 15-20 χρόνια.
Το φυτό αντέχει τόσο σε υψηλές όσο και σε χαμηλές θερμοκρασίες.
Προτιμά συνθήκες πλήρους ηλιοφάνειας. Ευδοκιμεί σε εδάφη καλά στραγγιζόμενα, πεδινά αλλά και σε υψόμετρο μέχρι τα 600 μέτρα.
Καλύτερη απόδοση με περισσότερο άρωμα βρέθηκε σε εδάφη με pH6-7 και υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο.
Εχει μέτριες απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία και κατά συνέπεια μπορεί ως καλλιέργεια να αξιοποιήσει εδάφη υποβαθμισμένα και ξηρικές συνθήκες.
Πολλαπλασιασμός
  • Ο πολλαπλασιασμός με σπόρο δεν ενδείκνυται καθώς παρουσιάζει μειωμένη βλαστικότητα.
  • Μοσχεύματα μήκους 15 εκ. παίρνονται από τις κορυφές των βλαστών και αφού ριζοβολήσουν φυτεύονται την άνοιξη ή το φθινόπωρο. Αν τα μοσχεύματα προέρχονται από ώριμο ξύλο μπορούν να εγκατασταθούν απευθείας στην οριστική τους θέση.
Στα ξηρικά χωράφια οι αποστάσεις των φυτών στην ίδια γραμμή είναι 0,6 m και μεταξύ των γραμμών 0,8 m, ενώ στις αρδευόμενες μεγαλύτερες, 1-1,5 m μεταξύ των γραμμών και 1 m πάνω στη γραμμή, έτσι απαιτούνται περίπου 1.500-2.500 φυτά ανά στρέμμα. Το αιθέριο έλαιο του δενδρολίβανου λαμβάνεται από τα άνθη, τα φύλλα και τα μαλακά κλαδιά με ατμοαπόσταξη. Επίσης, το αιθέριο έλαιο παράγεται με υδροαπόσταξη, όπου οι συνθήκες απόσταξης είναι ίδιες με την πρώτη μέθοδο, με μόνη διαφορά ότι το φυτικό υλικό βρίσκεται μέσα στο δοχείο με το νερό που βράζει.
Στη χώρα μας απαντάται αυτοφυές αλλά και καλλιεργούμενο σε διάφορες περιοχές. Καλλιεργείται κυρίως στις ΗΠΑ και την Ισπανία για το αιθέριο έλαιο. Το φυτό ανθίζει όλη τη διάρκεια του έτους όταν υπάρχει επαρκής υγρασία και είναι ανθεκτικό σε εχθρούς και ασθένειες.
Μέντα
Εως και 3.000 ευρώ ανά στρέμμα τα κέρδη

Παρά τις μεγάλες απαιτήσεις που έχει η αρδευτική καλλιέργεια της μέντας και το υψηλότερο κόστος παραγωγής από άλλες ξηρικές καλλιέργειες, οι αποδόσεις σε έσοδα αποζημιώνουν τους επίδοξους καλλιεργητές, καθώς μπορούν υπό συνθήκες να φθάσουν τις 3.000 ευρώ ανά στρέμμα.
Είναι όμως αρδευόμενη καλλιέργεια και απαιτεί συχνά ποτίσματα. Μάλιστα, την περίοδο του καλοκαιριού μπορεί να χρειαστούν έως και 3 ποτίσματα την βδομάδα.
Η μέντα ευδοκιμεί σε περιοχές θερμές και ψυχρές. Καλύτερη ανάπτυξη σε περιοχές με εύκρατο κλίμα και δροσερό καλοκαίρι. Απαιτούνται εδάφη καλά αποστραγγιζόμενα, με αρκετή υγρασία, γόνιμα, πλούσια σε οργανική ουσία και μέσης σύστασης. Καλύτερο pH ανάπτυξης 6,5-7,5. Αναπτύσσεται ικανοποιητικά και σε ελαφρώς όξινα εδάφη.
Συλλογή
Στη διάρκεια του χρόνου γίνονται δύο συλλογές της μέντας. Η πρώτη συλλογή γίνεται με την έναρξη της άνθισης (συνήθως αρχές Ιουλίου) και η δεύτερη τον Σεπτέμβριο. Απόδοση 1.500-2.000 κιλά ανά στρέμμα σε χλωρό βάρος. Συλλέγεται μηχανικά και ξεραίνεται σε θερμοκρασία 45 0C. Ο λόγος χλωρής προς ξηρής μάζα είναι (2,5-3):1, που σημαίνει ότι αποδίδει περί τα 500 κιλά ξηρής δρόγης. Η τιμή πώλησης για μέντα τριμμένη συμβατικής καλλιέργειας κυμαίνεται μεταξύ 2-2,5 ευρώ το κιλό, ενώ η τιμή της βιολογικής μέντας κινείται στα επίπεδα των 6-7 ευρώ το κιλό.

Ο πολλαπλασιασμός γίνεται με:
  • Ριζώματα: Είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος πολλαπλασιασμού της μέντας. Τα ριζώματα είναι βλαστοί υπόγειοι που αναπτύσσονται οριζόντια τα οποία φέρουν γόνατα, οφθαλμούς και φύλλα (σαν λέπια). Χρησιμοποιούνται ειδικές εκριζωτικές μηχανές για την εξαγωγή των ριζωμάτων. Μετά την εξαγωγή τους τεμαχίζονται σε μήκη 10-15 cm και φυτεύονται σε βάθος 6-7 cm. Από 1 στρέμμα παίρνουμε ριζώματα για 8-10 στρέμματα. Η εγκατάσταση της φυτείας με ριζώματα στο χωράφι γίνεται το μήνα Οκτώβριο.
  • Μοσχεύματα: Κόβονται από το μητρικό φυτό πριν από την άνθηση. Η διαδικασία παραλαβής των μοσχευμάτων είναι ίδια με εκείνη που αναφέρθηκε στο αντίστοιχο κεφάλαιο για τη λεβάντα.
  • Αποστάσεις φύτευσης: 60-80 cm μεταξύ των γραμμών και 20-30 cm μεταξύ των φυτών. Η μέντα παρουσιάζει σπασμολυτική και ηρεμιστική δράση λόγω του αιθέριου ελαίου αλλά πιθανά και των φλαβονοειδών. Χρησιμοποιείται σαν τοπικό ήπιο αναισθητικό, αλλά εφαρμόζεται εξωτερικά για ρευματισμούς, νευραλγίες κ.ά. Το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται ως αρωματική ουσία σε γλυκά, καραμέλες, τσίχλες, παγωτά, οδοντόκρεμες, σε ποτά κ.λπ. Είναι πολύ καλό μελισσοτροφικό φυτό.
Πολλαπλασιασμός με έτοιμα φυτώρια από το εμπόριο
Κάποια είδη αρωματικών φυτών πολλαπλασιάζονται πολύ δύσκολα με σπόρο, γι' αυτό και επιλέγονται άλλοι τρόποι πολλαπλασιασμού, όπως η δημιουργία μοσχευμάτων, ή ο πολλαπλασιασμός με ριζώματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι παραγωγοί επιλέγουν την αγορά έτοιμων φυτωρίων από το εμπόριο.
Το κόστος αγοράς φυτού είναι 0,12-0,2 ανά φυτό και προερχόμενα από ιστοκαλλιέργεια 0,28-0,35 ανά φυτό.
Με μια τυπική πυκνότητα φύτευσης, περίπου 4.000 φυτών ανά στρέμμα, η δαπάνη για το φυτικό υλικό εγκατάστασης κυμαίνεται από 480 έως 800 ευρώ ανά στρέμμα.
Οταν δε προέρχονται από ιστοκαλλιέργεια το κόστος κυμαίνεται μεταξύ 1.120-1.400 ευρώ. Στις πολυετείς καλλιέργειες το κόστος για την απόκτηση πολλαπλασιαστικού υλικού βαρύνει κυρίως τον πρώτο χρόνο της καλλιέργειας, καθόσον τα επόμενα χρόνια ο παραγωγός μπορεί από τις έτοιμες φυτείες να δημιουργήσει το δικό του πολλαπλασιαστικό υλικό και να επεκτείνει την καλλιέργεια.

5 λάθη που κάνουν οι οδηγοί στην ασφάλεια αυτοκινήτου

  Η ασφάλεια αυτοκινήτου είναι υποχρεωτική, όμως πολλοί οδηγοί κάνουν λάθη που μπορεί να τους κοστίσουν ακριβά τη στιγμή που θα χρειαστούν π...